Ἔρως – Ἥρως (Αθήνα)

Συμμετέχουν οι εικαστικοί:

Ηώ Αγγελή, Γιάννης Αδαμάκης, Στέλιος Αλεξάκης, Αννα Αχιλλέως, Χριστίνα Ακτίδη, Δημήτρης Ανδρεαδάκης, Κώστας Ανανίδας, Νεκτάριος Αποσπόρης, Χρύσα Βέργη, Αλέξης Βερούκας, Ειρήνη Βογιατζή, Μάριος Βουτσινάς, Ανδρέας Γεωργιάδης, Σαββας Γεωργιάδης, Μαρία Γιαννακάκη, Μαρία Γρηγοριάδη, Στέφανος Δασκαλάκης, Δικαία Δεσποτάκη, Γιάννης Δημητράκης, Τάνια Δημητρακοπούλου, Μαρία Διακοδημητρίου, Φραγκίσκος Δουκάκης, Κωνσταντίνος Έσσλιν, Ειρήνη Ηλιοπούλου, Μηνάς Καμπιτάκης, Βούλα Καραμπατζάκη, Δημήτρης Κατσιγιάννης, Θεόφιλος Κατσιπάνος, Βασίλης Λιαούρης, Μιχάλης Μαδένης, Νεκτάριος Μαμάης, Έφη Μάνου, Τάσος Μαντζαβίνος, Χριστίνα Μαντζαβίνου, Λυδία Μαργαρώνη, Βαρβάρα Μαυρακάκη, Στέλλα Μελετοπούλου, Τάσος Μισούρας, Τίμος Μπατινάκης, Γιάννης Μπεκιάρης, Χαρίτων Μπεκιάρης, Παναγιώτης Μπελντέκος, Γεωργία Μπλιάτσου, Λαμπρινή Μποβιάτσου, Χρήστος Παλλαντζάς, Γεύσω Παπαδάκη, Γεύσω Παπαδάκη, Μαρία Πάστρα, Στέλιος Πετρουλάκης, Γιώργος Ρόρρης, Γιώργος Σαλταφέρος, Δημήτρης Σαρασίτης, Μαρίνα Στελλάτου, Γιώργος Ταξίδης, Αντώνης Τιτάκης, Αντώνης Τσακίρης, Ελευθερία Τσέικο, Κατερίνα Τσεμπελή, Βάσω Τρίγκα, Βιργινία Φιλιππούση, Μαρία Φιλοπούλου, Πάβλος Χαμπίδης, Αθηνά Χατζή, Αριστείδης Χρυσανθόπουλος.

Αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες,
Με μεγάλη μας χαρά σας προσκαλούμε στην Ομαδική Έκθεση “Έρως Ήρως” την Παρασκευή 19 Μαΐου 2017 στις 19:00, στο κέντρο πολιτισμού”Ελληνικός Κόσμος” του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού.

Η ομαδική εικαστική έκθεση «Έρως Ήρως» παρουσιάζει μέσα από μία πλειάδα έργων τον Έρωτα και την Επιθυμία σε όλες τους τις εκδοχές. Μετά την επιτυχημένη πρώτη παρουσίασή της στο Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου, σε διοργάνωση του Κωστή Σχιζάκη, η έκθεση θα φιλοξενηθεί στον «Ελληνικό Κόσμο» του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο συνεργασιών.

Για την υλοποίηση της έκθεσης συνεργάστηκαν δημιουργώντας νέα έργα ή προτείνοντας παλαιότερα από την προσωπική τους ή άλλες συλλογές, διακεκριμένοι, αλλά και ανερχόμενοι εικαστικοί.

Με φιλικούς χαιρετισμούς
Ίρις Κρητικού

Περί έρωτος και άλλων δαιμονίων1

Ἔρως ἀνίκατε μάχαν,
Ἔρως, ὃς ἐν κτήμασι πίπτεις,
ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς νεάνιδος ἐννυχεύεις,
φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ ἀγρονόμοις αὐλαῖς·
καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεῖς
οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γι᾽ ἀνθρώπων.
ὁ δ᾽ ἔχων μέμηνεν.
σὺ καὶ δικαίων ἀδίκους φρένας παρασπᾷς ἐπὶ λώβᾳ,
σὺ καὶ τόδε νεῖκος ἀνδρῶν ξύναιμον ἔχεις ταράξας·
νικᾷ δ᾽ ἐναργὴς βλεφάρων ἵμερος εὐλέκτρου
νύμφας, τῶν μεγάλων πάρεδρος ἐν ἀρχαῖς
θεσμῶν. ἄμαχος γὰρ ἐμπαίζει θεὸς, Ἀφροδίτα.

Σοφοκλή, Αντιγόνη

Ο έρως ούτε την γένεσιν εξαίφνις λαμβάνει και αθρόαν ως θυμός, ούτε παρέχεται ταχέως, καίπερ πτηνός λεγόμενος, αλλ’ εξάπτεται μαλακώς και σχεδόν οίον εντήκων εαυτόν, αψάμενός τε της ψυχής παραμένει πολύν χρόνον…

Πλούταρχος

…γρήγορα η ώρα πέρασε, μεσάνυχτα κοντεύουν
πάει το φεγγάρι πάει κι η Πούλια βασιλέψανε
και μόνο εγώ κείτομαι δω μονάχη κι έρημη
ο Έρωτας που βάσανα μοιράζει
ο Έρωτας που παραμύθια πλάθει
μου άρπαξε την ψυχή μου και την τράνταξε
ίδια καθώς αγέρας από τα βουνά
χυμάει μέσα στους δρυς φυσομανώντας.

Σαπφώ (απόδ. Οδυσσέας Ελύτης)2

…Διατί κοιμάται; Πώς αγρυπνεί; Πώς μένει εξαπλωμένος; Και δεν εξέρχεται πνοή και στεναγμός από το στόμα του, και το όμμα του εκαρφώθη εκεί απλανές, και ζη, και δεν ζη, ενδόμυχον ζωήν; Τί σκέπτεται; Σκέψις χρειάζεται; Όχι, δράσις. Να σηκωθή… Να πηδήση… Να τρέξη… να πετάξη… Ν’ αναβή τον βράχον, σκαλοπάτια-σκαλοπάτια, στενούς δρομίσκους, λιθόστρωτα… Να φθάση εκεί επάνω… Να χυθή, να ορμήση… Να τους ταράξη. Να τους θαλασσώση… Να επίβάλη χείρα εις την νύφην, οπού στέκει στολισμένη και καμαρώνει. “Έλα εδώ, συ!”… Να την αρπάξη… Να την σηκώση ψηλά… Να την κατεβάση, κάτω από την σκάλαν… θα εξαφανισθούν…
θα μείνουν απολιθωμένοι… θα τον νομίσουν διά τρελόν…
θα συνέλθουν… θα τρέξουν κατόπιν του…

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Έρως Ήρως

…Είναι νωρίς ακόμη μές στόν κόσμο αυτόν αγάπη μου
Να μιλώ γιά σένα καί γιά μένα.

Οδυσσέας Ελύτης, Το μονόγραμμα

Η ιδέα της έκθεσης «Έρως Ήρως», που έτυχε μιας εξαιρετικής διοργάνωσης και φιλοξενίας από το Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου, ενώ συνεχίζει το ωραίο ταξίδι της με ιδανικό συνδιοργανωτή το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού στην Αθήνα, γεννήθηκε ένα βράδυ γιορτής σε ένα μικρό κρητικό ταβερνείο της Αθήνας, που είχε κι αυτό δανειστεί το γλαφυρό όνομά του από το ομότιτλο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Θέμα της έκθεσης ωστόσο, δεν είναι ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης και ο αφηγηματικός κόσμος του αλλά, κυρίως, η χαρά και η αγωνία, η λαχτάρα και η καταβύθιση του ανθρώπου εντός της ερωτικής συνθήκης.

Ο έρως – ήρως, ο ηρωικός έρωτας που θριαμβεύει και μαζί αφανίζει τους ανθρώπους, το ζωοποιό ετούτο στοιχείο που ενεργοποιεί και παιδεύει την πλάση, ο  «ωραιότερος από τους θεούς» στη Θεογονία του Ησιόδου και ο ακαταμάχητος Έρωτας της Αντιγόνης του Σοφοκλή, ο πλατωνικός δαίμων –η υψηλότερη μορφή τρέλας κατά τον μεγάλο φιλόσοφο– και το γελαστό σκανδαλιάρικο παιδί του ποιητή Μελέαγρου, ο ιερός και ο βέβηλος πόθος, ο απολλώνιος και ο διονυσιακός έρως, ο παντοδύναμος έρωτας του Δάντη «που κινεί τον ήλιο και τα άλλα άστρα», η απαγορευμένη αγάπη του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας, ο σκοτεινός ζηλόφθονος έρωτας του Οθέλου και ο αιμοσταγής έρωτας για την εξουσία της Λαίδης Μάκβεθ, ο ρομαντικός ιπποτικός πόνος του Τριστάνου και της Ιζόλδης, ο ανίερος έρωτας της μοναχής Ελοΐζ για τον φιλόσοφο και δάσκαλο Αβελάρδο και ο «της φύσεως θεός» του Τζιάκομο Καζανόβα, ο ματαιόδοξος έρωτας του Σταντάλ και η αναπόδραστη παγίδα του Σοπενάουερ, ο θριαμβευτής έρωτας του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας και ο απελπισμένος αυτόχειρας έρωτας του Μιμίκου και της Μαίρης, ο έρωτας των αθάνατων ζευγαριών στον Χορό και την Όπερα, η δυστυχία και η ευτυχία μαζί, στον Ερωτευμένο του Μπόρχες, ο Έρωτας στα Χρόνια της Χολέρας και ο μεταθανάτιος έρωτας μιας μακριάς κατακόκκινης κόμης στον Μάρκες, ο καβαφικός κόσμος και το τσαρουχικό κληροδότημα στη σύγχρονη ελληνική ζωγραφική, το ερωτικό πάσχον σώμα και ο ναρκισσιστικός έρωτας είναι η περιρρέουσα πρώτη ύλη της έκθεσης.3

Στον σχεδιασμό και την υλοποίησή της συνεισέφεραν δημιουργώντας νέα έργα ή προτείνοντας αγαπημένα παλαιότερα από την προσωπική τους ή άλλες συλλογές, διακεκριμένοι και νεότεροι Έλληνες εικαστικοί. Ζωγραφικά έργα, γλυπτά και κατασκευές, αντλώντας άλλοτε υλικό από την πεζογραφία και την ποίηση, την ιστορία, την όπερα και τον κινηματογράφο, και άλλοτε αρθρώνοντας μια πολύτιμη προσωπική ή οικογενειακή εικαστική αφήγηση, καταθέτουν μικρές ιστορίες με ηρωικούς έρωτες και ερωτικούς ήρωες, μιλώντας για το «εγώ» και το «άλλο» της συναρπαστικότερης και πλέον διαχρονικής ανθρώπινης περιπέτειας.

Μιας περιπέτειας για τη χαρά και τη λύπη, την προσμονή  και τον πόθο, την ηδονή και την οδύνη, την έλλειψη και την πλεισμονή.
Για τα ανεξίτηλα ίχνη μιας νύχτας κλεμμένης και για το πρώτο ξύπνημα ενός ευδαίμονος πρωινού.
Για το «νωρίς» ετούτου του κόσμου.
Για το «αργά» εκείνων που δεν ειπώθηκαν.
Ίρις Κρητικού
Επιμελήτρια της έκθεσης

1. Γκαμπριέλ Γκ. Μάρκες, Περί έρωτος και άλλων δαιμονίων, μτφρ. Κλαίτη Σωτηριάδου, εκδόσεις Λιβάνη, 1994.
2. Σαπφώ, Ανασύνθεση και απόδοση με 11 διαφανογραφίες του Οδυσσέα Ελύτη,
επιμέλεια Οδυσσέας Ελύτης, εκδόσεις Ίκαρος 1996.
3. βλ. και «Ποίηση και έρωτας, Πρακτικά 20ου Συμποσίου Ποίησης, Παν/μιο Πατρών, 29/6/- 2/7/2006.